kjetilkringlebotten.com

Eg har flytta alle innlegg over, og sluttar å oppdatere på denne adressa. Men eg slettar ikkje innhaldet på denne adressa med det fyrste. (Kanskje aldri. Det kan vere nokon som lenker til innhaldet.)

Hovudgrunnen var at eg ikkje klarar å sjå på dette som lovsong. Det er ein konsert, og når Carola i tillegg skal ha spelt ‘Fångad av en stormvind’ trur eg at eg gjorde rett i å halde meg borte frå dette. Men eg la til at eg håpte ho brukte munnen til å syngje, og ikkje til å snakke, for då ville det sannsynlegvis dette noko dumt ut. Eg fekk visst rett. For ho er visst sjølvutnemnd profet. Ja, ja.

Sjølv trur eg vi skal tolke Genesis ‘bokstavleg,’ men det betyr ikkje nødvendigvis at vi skal tolke den som ein heilt historisk eller vitskapleg framstilling av skapinga.

På engelsk bruker ein ordet ‘literal.’ Det kan omsetjast med ‘bokstavleg’ eller ‘litterært.’ Når vi les i Salmane at Gud er ei klippe, så skal vi tolke det bokstavleg. Men det betyr ikkje at Gud er ein stein. For ei bokstavleg tolking av ein tekst må alltid ta innover seg den sjangeren teksten er skrive i. Ergo vil ei bokstavleg tolking av ‘Gud er ei klippe’ vere at Gud er å stole på, og at han står fast — fordi sjangeren til Salmane er poesi.

Spørsmålet då vert: Kva sjanger er Genesis skrive i? Eg trur, og det er det mange andre som også gjer, at dei 11 fyrste kapitla i skriftet er skrive i historisk-mytisk form. Dette trur eg kjem betre fram ved ei analytisk lesing av Genesis 1,1 – 2,4.

Ei ‘bokstavleg’ lesing av denne vil oppdage at dagane er delt inn i to hovudseksjonar, som igjen er knytt til kvarandre. Vi kan kalle dette for ‘forming’ og ‘fylling.’ Ein dag formar Gud tinga, ein annan dag fyller han det, og gjev det konkret framtoning. Vi kan setje det opp slik:

Dag 1 og Dag 4

Dag 1 (Gen 1,1-5): Gud skaper himmelen og jorda. Sistnemnde er aud og tom, og mørk. Gud skapar lyset, og skilde det frå mørkret.

Dag 4 (Gen 1,14-19): Gud skaper dei to store ljosa; han gjev lyset ein konkret framtoning.

Dag 2 og dag 5

Dag 2 (Gen 1,6-8): Gud skaper himmelkvelven, og skil vatn (himmelen; skyer, regn, etc.) frå vatn (vatnet).

Dag 5 (Gen 1,20-23): Gud fyller opp vatnet og himmelen med liv.

Dag 3 og dag 6

Dag 3 (Gen 1,9-13): Gud skaper fastlandet, og let jorda gro “grøne vokstrar, planter som set frø, kvar etter sitt slag, og tre som ber frukt med frø i, kvart etter sitt slag.”

Dag 6 (Gen 1,24-31): Gud fyller opp jorda med levande skapningar “fe, kryp og villdyr, kvar etter sitt slag,” samt menneska — og gjev dei plantar og frukt til mat.

Dag 7

Dag 7 (Gen 2,1-4): Gud kviler frå skapinga, og velsignar kviledagen.

Dette er sjølvsagt ikkje meint som siste ord i debatten. Men eg trur ikkje ein treng å kaste bort vitskap når ein les Bibelen, eller omvendt.

And does anyone really think that when the media have made reference to “suicide bombers,” any sane reader or listener has taken this to mean that the bombers in question may have intended to kill only themselves and no one else? To ask the question is to answer it – especially since there are no “suicide bombers” who intend to kill only themselves (certainly none I’ve ever heard of). This is a non-issue, and conservatives should drop it.

Ved å leggje til ‘sjølvmord’ til ordet ‘bombar’ får vi eit uttrykk som er heilt klart for alle: Ein person som drep seg sjølv for å drepe andre. Les gjerne heile artikkelen til Feser.

Er det Adam sin skyld at jeg synder eller tilhører skylden meg selv? … Er vi syndere fordi vi er født med en syndig natur eller er vi syndere fordi vi velger å gjøre noe i strid med Guds vilje? Dette spørsmål deler forkynnelsen i to gater i dagens samfunn. … Arvesyndslæren har flere punkter, her følger fire: (1) Alle er skyldige for Gud på grunn av Adams synd. Selv uten syndig handling. (2) Det er ikke mulig for mennesket å bli kvitt denne tilstand på jorden, selv ved Kristi kraft. (3) Det er derfor helt umulig for mennesket å vinne seier over synd i denne verden. (4) Fordi det ville være umulig for Kristus å være vår frelser dersom han var besmittet med en arvesynd som tvang ham til å gjøre synd.

Personen som har skrive dette seier at han ikkje er einig i det vi lærer om arvesynd, men det han presenterer som arvesyndslæra er noko heilt anna enn arvesyndslæra. Lat oss sjå litt på dei fire punkta han presenterer:

1. Arvesyndslæra seier ikkje at vi vert skuldige av Adam si synd, og dette viser oss ein viktig forskjell mellom dei forskjellige kyrkjesamfunna sitt konsept av synd. For det fyrste ser vi at ein ikkje har noko distinksjon mellom synd og skuld; at synd er ein utelukkande (konsekvens-)etisk kategori, og ikkje ein ‘ontologisk’ eller antropologisk kategori. Bakgrunnen har ein visstnok frå 1Joh 3,4: “Alle som gjer synd praktiserer også lovløyse, for synd er lovløyse.”^[1] Men dette er ein klassisk feil. For det fyrste står det ikkje, at alle “syndarar praktiserer også lovløyse,” men at alle “som gjer synd” prakstiserer lovløyse. Argumentet i verset er altså av etisk art; det er ein observasjon at alle som utfører synd praktiserer lovløyse. Vidare er det viktig å ta for seg heile Bibelen, og ikkje einskildsvers som er teke ut av sin naturlege kontekst. For det fyrste kjem det fram av teksten i 1Joh 3,5f at “vi veit at [Kristus] vart openberra for å ta bort syndene, og i han er det ikkje synd. Alle som er i han syndar ikkje. Alle som syndar, har ikkje sett han og ikkje kjent han.” Dersom vi her ser på synd som ein utelukkande etisk eller moralsk kategori, må konklusjonen verta at ingen kristne syndar eller gjer noko galt. Men dette veit vi er feil. Vi veit alle at vi gjer synd; at vi praktiserer lovløyse. Men om vi derimot her ser på synda som ein ‘ontologisk’ eller antropologisk kategori — ein kategori som seier noko om kven eller kva vi er,^[2] ikkje berre om kva vi gjer — vert konklusjonen at kristne ikkje lenger er bestemt på synda, ikkje lenger bestemt på oss sjølve, men på Gud. Synd er i all hovudsak mistillit til Gud og eit brot i den kommunionen eller det fellesskapet vi har med han. For kristne er ikkje synda lenger ein del av vår ‘natur’ (mennesket i seg sjølv), for vi er omskapte i Guds bilete. Dette ser vi mellom anna i 2Kor 3,18 og Ef 4,22-24.

Vidare kan ein lese Rom 5,13b-14a: “Og endå synda ikkje blir rekna som synd der det ikkje er noka lov, rådde likevel døden frå Adam til Moses, også over dei som ikkje hadde gjort noko lovbrot slik som Adam.” (NT05)

2 og 3. Dette er feil; det er ikkje umogeleg, men særs usannsynleg at vi vert kvitt syndetilstanden her på jorda. Bibelen er klar på at frelsa er ein prosess (2Kor 3,18; Fil 3,12-14, etc.), og difor er ikkje mennesket fullstendig frelst her og no. Grunnen til at det er særs usannsynleg at mennesket kan “bli kvitt denne tilstand på jorden, selv ved Kristi kraft” er at vår vilje er fri, og det er ikkje sikkert at vi alltid vil gjera det gode.

4. Dette har han rett i, men det må forklarast meir inngåande. Fordi synd hovudsakleg er ein ‘ontologisk’/antropologisk kategori fylgjer det logisk at Kristus, som er sann Gud, ikkje hadde del i synd. Dette var også hovudpoenget med oppdraget hans; at han — som var lydig mot Gud og ikkje hadde del i fallet på eit personleg plan, men likevel tok del i konsekvensane av fallet — kunne snu om på det Adam gjorde slik at vi ikkje lenger skulle vera bestemt på synda, men verta omskapte for å vera bestemt på Gud.

“Sjå, møya skal bli med barn og føda ein son, og dei skal gje han namnet Immanuel — det tyder: Gud med oss.” (Matt 1,23. NT05)

“I opphavet var Ordet, Ordet var hos Gud, og Ordet var Gud. Han var i opphavet hos Gud. Alt vart til ved han, og utan han vart ikkje noko til… Og Ordet vart menneske og tok bustad mellom oss. Og vi såg hans herlegdom, ein herlegdom som den einborne Sonen har frå Far sin, full av nåde og sanning.” (Joh 1,1-3.14. NT05)

“De kjenner vår Herre Jesu Kristi nåde, at han for dykkar skuld vart fattig då han var rik, så de ved hans fattigdom skulle bli rike.” (2Kor 8,9. NT05)

“Lev ikkje som før, men legg av det gamle mennesket som blir fortært av dei forførande lystene. Bli nye i sjel og sinn! Kle dykk i det nye mennesket, som er skapt etter Guds bilete til eit liv i rettferd og heilagdom i samsvar med sanninga.” (Ef 4,22-24. NT05)

Det er altså slik at synda påverker den vi er, den er ikkje berre ei handling, men ein tilstand. Difor må Kristi frelsesverk vera ei nyskaping av mennesket. Gud vert menneske, lever som menneske, dør som menneske, står opp att som (eit fornya) menneske, og fer opp til Faderen — og tar menneskenaturen med seg! Inkarnasjonen opner for dette, opner for at vi kan verta “deltakarar i guddomleg natur.” (2Pet 1,4)

Desse fire punkta fortel oss noko viktig, og det er at vi ofte opererer med forkjellige omgrepsapparat i slike diskusjonar. Vi seier at synd og nåde har eit eller anna å gjera med natur, men vi bruker desse omgrepa på forskjellig vis. Når eg snakker om ‘synd’ ser eg det hovudsakleg som ein ‘ontologisk’/antropologisk kategori, medan andre ser på det som ein moralsk kategori. Vidare har vi nåden, og denne ser eg også i eit ‘ontologisk’/antropologisk perspektiv. Eg ser, saman med dei ortodokse og katolske — og mange protestantar — på nåden som ei nyskapande kraft. Men mange ser på den som ein utelukkande juridisk term. Eg trur at nåden er ei kraft som gjer oss rike; som gjev at vi kan verta “deltakarar i guddomleg natur,” nyskapt i Guds bilete.

Mange av dei eg diskuterer dette med er einige, men dei opererer med ein skjult (og falsk) premiss.^[3] Dei går ut frå at arvesyndsdogmet er falskt fordi alle menneske har rett på å verta frelst, at vi har rett på å vera i Edens hage — at dette er vår naturlege tilstand. Men dette er feil. Frelsa er overnaturleg av karakter, vi vert heva over vår naturlege tilstand.^[4] Og dette er av nåde; ei gratis gåve som vi ikkje har krav på.

Vi kan kanskje forstå dette betre om vi ser på den jødiske læra om dei to dragnadane. Bente Groth skriv:

[De jødiske rabbinerne] utviklet aldri noen arvesyndslære fra skapelsesforestillingene i 1. Mosebok. (…) Det betyr ikke at rabbinerne var eller er blinde for at det finnes mennesker som begår onde handlinger. De utviklet derfor en lære om at mennesket er skapt med to motstridene «impulser» eller tilbøyeligheter eller dragninger. Den ene leder mennesket til gode handlinger, den andre til dårlige. Uten disse to mulighetene ville mennesket ikke hatt behov for å foreta frie valg, noe som jøder ser på som en grunnleggende verdi. Det er opp til hver enkelt å arbeide med seg selv og velge det gode. I jødedommen er begrepet «synd» derfor mer knyttet til bevisste handlinger enn til en grunnleggende tilstand. Å synde er å unnlate å leve slik Gud vil.^[5]

Her ser vi at det finst likskapar mellom det rabbinske synet og synet til ‘motstandarane’ våre, men eg trur også vi deler noko med rabbinarane. Eg trur at både Paulus og Jakob nytta seg av dette i breva sine. Men her ser det ut for meg at fokustet vart flytta frå sjølve dragnadane og over på viljen. Det ser ut for at den gode dragnaden vart omdefinert frå lyst til fellesskapet med Gud (‘Anden’ hjå Paulus, ‘visdomen’ hjå Jakob). Og at den vonde dragnaden vart omdefinert frå rein lyst til det å vera ‘seg sjølv nok’ (‘kjøtet’ hjå Paulus, ‘lysta’ hjå Jakob). Ein tok altså tak i den jødiske moralske synet på synda, og nytolka det i eit ‘ontologisk’/antropologisk perspektiv. Poenget er altså ikkje kva vi gjer, men kven vi er. Det vi gjer har bakgrunn i den vi er. Som det stod på ein busshaldeplass: “Den du er vert reflektert i gjerningane dine.”

Arvesyndsdogmet handlar om kven vi menneske er; det seier at vi av oss sjølve er bestemte på synda — på oss sjølve. Og frelsa frå dette handlar om at vi får del i Guds liv, og vert bestemt på han.

Med dette i bakhovudet, les denne jødiske ‘syndsvedkjenninga’ frå Jerusalems Talmud, Berakot 7d:

Min Gud og mine fedrars Gud, bryt makta åt den vonde dragnaden og fjern den frå hjarto våre, for du har skapt oss til å gjera din vilje, og vi er også bundne ut frå din vilje. Både du og vi ynskjer det slik, men vi vert hindra av surdeigen som er i oss. Du kjenner til det som er openberra; at vi ikkje har kraft til å stå den vonde dragnaden imot. Men lat det vera din vilje, du som er min Gud og mine fedrars Gud, at du vil fjerna den frå oss. Lat den vera underlagd oss, så vår vilje kan verta som din vilje og vi kan få eit heilt hjarte!^[6]

Noter:

[6] Ibid., s. 51, omsett til nynorsk.

15 Ta dykk i vare for dei falske profetane som kjem til dykk i saueham, men inst inne er glupske ulvar. 16 På fruktene vil de kjenna dei. Kan ein hausta druer av klunger eller fiken av tistlar? 17 På same måte ber alle gode tre god frukt, men eit dårleg tre ber dårleg frukt. 18 Eit godt tre kan ikkje bera dårleg frukt, eit dårleg tre kan heller ikkje bera god frukt. 19 Alle tre som ikkje ber god frukt vert hogge ned og kasta på elden. 20 Difor skal de sanneleg kjenna dei på frkutene deira.^[1]

Dette er ein interessant tekst, ikkje berre på grunn av innhaldet, men også på grunn av den måten han ofte vert forkynt. Svært ofte er fokuset på v. 15: “Ta dykk i vare for dei falske profetane som kjem til dykk i saueham, men inst inne er glupske ulvar.” Dette verset er sjølvsagt viktig, og konteksten er at vi skal ta oss i vare for falske profetar. Men eg trur at resten av teksten er viktigare, fordi den er like viktig som ei åtvaring for oss.

Kristus kunne også sagt: “Ta dykk i vare for å verta falske profetar som kjem til folk i saueham, men inst inne er glupske ulvar.” Dette er like mykje ei åtvaring mot falsk liv og lære. Fokuset i teksten er altså at vi skal kjennast på fruktene. Kristenlivet — som alt anna i menneskelivet — handlar ikkje berre om det intellektuelle og ‘indre,’ men om handling. I Jakob 2 ser vi at forfattaren skriv om tru som intellektuell erkjenning av teologiske sanningar, og at dette vil dø utan gjerningar. Han påpeiker (om Abraham^[2]) at “trua virka saman med gjerningane hans, og ved gjerningane vart trua fullenda.” (Jak 2,22) Eller for å sitere ei meir moderne kjelde, Christopher Nolans Batman Begins. Det er Rachel Dawes (spelt av Katie Holmes) som seier dette til Bruce Wayne: “It’s not who you are underneath, but what you do that defines you.”^[3]

Paulus seier det vel endå klarare då han (i 1Kor 13) understreker at kjærleiken er det viktigaste i kristenlivet. Kjærleik her er ikkje ‘føleri,’ men noko aktivt, konkret. I Brørne Karamasov skriv den russiske forfattaren Dostojevskij om eit møte med ei skeptisk kvinne og presten Fr. Zossima. Ho mista trua si gjennom studiene, og ber om hjelp for å få den tilbake. Fr. Zossima kjem ikkje med bevis, men ber ho om å praktisere trua:

[You can be convinced of the faith by] the experience of active love. Strive to love your neighbour actively and indefatigably. In as far as you advance in love you will grow surer of the reality of God and of the immortality of your soul. If you attain to perfect self-forgetfulness in the love of your neighbour, then you will believe without doubt, and no doubt can possibly enter your soul. This has been tried. This is certain.^[4]

Men dette kan ikkje vere abstrakt og konturlaust. Å elska er, for å høyrast litt teknisk ut, eit verb. Det fortel oss at å elska ikkje er ein fjern abstraksjon; det er ein konkret viljeshandling. Det er noko vi gjer. “Mennesket er eit erotisk vesen, eit lengtande vesen,” skriv Fr. Arnfinn Haram. “Det vi lengtar etter, er ikkje abstraksjonar. Kroppen lar oss ta i mot alt som er godt som noko verkeleg. Mennesket er kropp og må elske kroppsleg.” Å elska er ikkje å tenke fine tankar. Å elska er å handla!

Når Jesus seier at vi skal kjennast på fruktene så er det nettopp det han meiner. Vi skal ikkje kjennast på korleis vi ‘kjenner’ oss ‘inst inne.’ Nei; vi skal kjennast på korleis vi lever. Dersom vi kallar oss kristne skal vi også leve og lære som kristne. Då let eg Ragnhild H. Aadland Høen få siste ordet: “Folk kan kalle seg agnostikere eller kristne, men når de lever som praktiserende ateister så er det det de faktisk er.”^[5]

Noter:

[5] Ragnhild H. Aadland Høen, “Å leve med Kristus som Herre i en etterkristen tid” frå boka Troverdig tro (red. Morten Dahle Andersen. Oslo: Luther 2010). Utdrag i Lære og liv 2/2010, s. 39

[Jeg] kan bekrefte at store deler av protestantismen, og spesielt frikirkeligheten er gjennomsyret av en “rettferdiggjørelse” som er så uavhengig av vår medvirkning at man kan trygt kalle det “virtuell rettferdighet” – som ikke nødvendigvis sprer seg lenger enn til vårt eget hode.

Det blir litt som å installere dusj på baderommet, men uten at man noen gang bruker den for å vaske seg. Det hjelper jo lite å si at man er ren “fordi man har installert dusj”. Like lite hjelper det å si at vår sjel er rettferdig “fordi Jesus tok våre synder på seg”, hvis man ikke også lar Ham få forandre oss, sammen med oss.

Før eg går inn på sjølve teksten vil eg kort ta for meg noko eg påpeika i ein annan tekst. Vi kan seie at det katolske eller ålmennkristne er middelvegen mellom to typar heresiar, t.d. i Kristusdogmet. Vi seier at han er både Gud og menneske, ikkje anten/eller. I dag vil eg ta opp to andre heresiar, og det premisset dei delar. I dømet mitt ser vi at dei forskjellige heresiane seier anten at Kristus berre kan vere menneske eller at han berre kan vere Gud. Dei deler altså premisset at han berre kan vere det eine eller det andre.

Men dei heresiane eg ska ta opp i dag er universalisme^[1] og dobbel predestinasjon, slik dei kjem til uttrykk i einskilde protestantiske krinsar.

I rootsman sin kommentar ser vi at premisset til einskilde protestantar er at dei er frelste “fordi Jesus tok syndene våre på seg.” Men dersom dette stemmer må vi anten seie at all vert frelste – fordi Jesus tok på seg syndene til alle i verda – eller at det er ein dobbel predestinasjon der Jesus berre tok på seg syndene åt dei som er predestinerte til frelsa. Begge desse er heresi, og vi ser at dei (i denne samanhengen, i alle fall) fylgjer logisk frå premisset at “eg er frelst fordi Jesus tok syndene mine på seg.”

Mellomvegen, derimot, seier at desse manglar eit viktig ledd. Det er sant at Kristus tok syndene våre på seg, men dette er berre den eine halvdelen. Dette er den eksterne delen av frelsa. Vi må også ha ein intern del; at vi faktisk får del i dette; at Kristus lever og virkar i oss, slik rootsman påpeiker. Vi kan bruke menneskenaturen som eit døme; den kan eksistere som idé i Gud, men den vart ikkje eit menneske før den faktisk vart aktualisert i skapinga.

Vi har eit potensiale til å verta frelst, på grunn av Kristi offer.^[2] Men dette potensialet må verta aktuslisert, og dette vert ikkje aktualisert før Kristus faktisk virkar i oss. Så vi vert ikkje frelste berre fordi “Jesus tok syndene våre på seg.” Vi må også endrast ved han.

Noter:

[2] Offeret gjeld ikkje berre krossdøden, det gjeld alt frå sjølve inkarnasjonen fram til hans evige frambering av seg sjølv for Gud i himmelen, jf. Hebr 7,24f; 8,1-3; 9,24

Rådet for legeetikk meiner at Norge bør forby omskjering av gutar. (Det vil seie; born. Eg reknar ikkje med at dei vil late det verta forbode at vaksne menn let seg omskjere.) Trond Markestad, professor i barnesjukdomar og leiar for rådet, seier at “friske spedbarn utsettes for både smerte og risiko for komplikasjoner helt unødig.” Han seier vidare: “Det har ingen medisinsk begrunnelse, og det strider dermed mot medisinsk etikk.”

Dette må vere noko av det mest tullete eg har høyrt på lenge. Er det slik no at alt som ikkje er ‘medisinsk grnnngjeve’ strir mot ‘medisinsk etikk’? Det er mange ting i verda som ikkje er ‘medisinsk grnnngjeve.’ Ting kan ha ei kulturell, religiøs eller politisk grunngjeving også. Strir dette mot ‘medisinsk etikk’? Og kva meiner han med at dette er “helt unødig”? Er ikkje dette å setje ateismen som premiss for diskusjonen? At alt som er religiøst grunngjeve per definisjon vert ‘unødig’?

Kva er rettferdiggjering? Dette spørsmålet kom opp i ein diskusjon eg hadde for ei tid tilbake, og eg vart der fortald av ein reformert protestant at “bibelsk sett er rettferda ei stadfesting,^[1] ikkje ein prosess.” Dette ser ut for meg til å byggje på eit falsk skilje; at rettferda anten er ‘ei stadfesting’ eller ‘ein prosess.’

For det fyrste seier ein at dersom noko er stadfest av Gud, så kan det ikkje vera ein prosess, men det må vere augeblikkeleg. For det andre kombinerer ein denne premissen med erfaringa av at ein ikkje er syndfri, noko som (naturlegvis) leier ein til å tru på det Luther kalla simul justus et peccator; at ein er ‘samstundes rettferdig og syndar.’ Det bibelske ‘provet’ på dette finn ein hjå Paulus, t.d. i Rom 6,6 (NT05): “Vi veit at vårt gamle menneske vart krossfest med han, for at den kroppen som er underlagd synda, skulle gjerast til inkjes, og vi ikkje lenger skulle vera slavar under synda.”

Dette har gjeve nokre sære utfall, t.d. i denne andakten (mine uthevingar):

Frelse betyr altså ikke å forandre seg selv. Og det betyr heller ikke at Gud forandrer det gamle mennesket. Frelse er å bli født på ny. Et nytt menneske blir til – ved siden av det gamle. Derfor har alle kristne to ulike naturer.^[2]

Her ser ein altså at enkelte verkeleg trur at vi er to personar; det gamle og det nye mennesket. For meg virkar dette å ende opp i ei tru der ein ikkje verkeleg vert frelst. Det som vert frelst er ein fullkomen (syndfri) kopi av seg sjølv. Men denne lesinga fylgjer ikkje nødvendigvis frå Paulus. Den fylgjer nødvendigvis frå premissen som seier at dersom noko er stadfest av Gud, så kan det ikkje vera ein prosess, men det må vera augeblikkeleg. Men kvifor skal vi tru på det? Det ser ut for meg at dersom ein forkastar denne premissen vert ting mykje meir forståelege. Det ser ut for meg at ei mykje betre lesing av Rom 6,6 er at ein sjukdom vert teke bort, ikkje at eit menneske går dunken.

Som eg har påpeikt oppfor skapar ‘mainstream’ protestantisme eit falsk skilje; at rettferda anten er ‘ei stadfesting’ eller ‘ein prosess.’ Men desse to omgrepa skildrar to forskjellige ting; det fyrste skildrar årsaka, det andre skildrar effekten. Vidare er det slik at når Gud stadfestar at noko er noko anna, bør vi anta at det faktisk skjer. Då Gud sa, “Lat det verta lys” vart det lys. Vi bør ikkje sjå på Gud som ein menneskeleg dommar som berre ‘stadfestar’ at ein person er uskuldig. Vi må trur at Gud faktisk gjer oss rettferdige. Men vi veit frå erfaringa at vi ikkje alltid handlar fullkome. Difor må vi seie anten at vi ikkje er rettferdige — noko som ville vore ubibelsk — eller at vi er i ein prosess der vi vert rettferdiggjort, noko som ser ut til å vere heilt bibelsk. Sjå t.d. Fil 3,10-14 (NT05):

Då kjenner eg han og krafta av hans oppstode, får del i hans lidingar og blir lik han ved at eg døyr som han – om eg berre kunne nå fram til oppstoda frå dei døde! Eg meiner ikkje at eg alt har nådd dette, eller alt er fullkomen, men eg jagar etter det for å gripa det, for eg er sjølv gripen av Kristus Jesus. Sysken, eg trur ikkje om meg sjølv at eg har gripe det, men eitt gjer eg: Eg gløymer det som ligg bak, og strekkjer meg mot det som er framanfor, og jagar fram mot målet, mot den sigerskransen som Gud frå det høge har kalla oss til i Kristus Jesus.

Kombiner så dette med Fil 2,12-13 (NT05):

Mine kjære, de var alltid lydige medan eg var hos dykk. Så ver det endå meir no når eg er borte, og arbeid på dykkar frelse, skjelvande av ærefrykt. For det er Gud som er verksam i dykk, så de både vil og gjer det som er etter Guds gode vilje.

Vi arbeider, men det “er Gud som er verksam i dykk.” Det er fullt og heit Guds verk, men han virkar i oss, ikkje utanom oss. Dette får også fram ein viktig forskjell mellom to syn på Guds gjerningar for oss: er Gud ‘åleinevirkande’ eller er han ‘allvirkande’? Virkar han åleine eller virkar han ved og gjennom alle ting? Det sistnemnde ser ut til å passe mykje betre med Fil 2,12-13. Han arbeidar, men han arbeidar gjennom og i oss.

Noter:

[1] Bomål: ‘erklæring.’

[2] Det ser ikkje ut til at denne predikanten veit kva ‘natur’ betyr. Naturen er ikkje syndig, personar er syndige.