Sitatet: 4. august 2006

«Gud vart menneske for at mennesket skulle bli guddomleggjort.»— Hl. Athanasius

Kommentar: Vi blir ikkje ontologisk lik Gud, slik enkelte tolker dette, men vi blir Guds barn av nåde. Ingen skapt ting tar del i Guds natur ontologisk, men gjennom Kristus blir vi kalla til å ta del i Gud liv, ta del i den treeinige dans (perichoresis). Dette får vi på grunn av at Gud vart menneske i Jesus Kristus, og fordi at vi lar Heilaganden verke i oss. «Men vi som med usveipt åsyn ser Herrens herlegdom som i ein spegel,» skriv Paulus, «vi vert alle omlaga til det same biletet, frå herlegdom til herlegdom. Dette skjer ved Herrens Ande.» (2Kor 3:18)

Peter (2Pet 1:4) legg til at vi, gjennom Kristi verk, får «del i guddomleg natur,» men dette er som sagt av nåden, som er ein av Guds energiar. I forholdet Gud og skapningen, så opererer ein i ortodoks teologi med desse tre; (1) Guds vesen, (2) guddomlege eigenskapar, og (3) skapte ting. Torstein T. Tollefsen skriv:

Her konfronteres vi med et problem, for hvordan kan det kommuniseres over en kløft av den typen jeg har fremstilt (det ontologiske skille, min anm.)? Man skulle jo tro at fellesskap var umulig mellom så radikalt ulike vesener som Gud og menneske, og dog er det ikke slik, ifølge Maximos (Bysantinsk teolog på 580-662, min anm.). Hvordan vil han løse dette problemet? Vi må, i følge Maximos, skjelne mellom to typer av Guds verk (erga theou). Den ene typen kaller han for »begynnelsesløse verk«, mens den andre typen er verk som har en begynnelse (jfr. Cap.gnost 1, 48). De begynnelsesløse verk er guddommelige egenskaper som Godhet, Liv, Udødelighet og Uendelighet, ja, som Væren, Skaperkraft og Visdom (jfr. De char. 1.100 og 3, 25). De verk som har en begynnelse er alle de skapte tingene, dvs. det totalt skapte kosmos. I det bildet som fremkommer på denne bakgrunn må vi derfor skjelne mellom tre saker, nemlig (i) Den treenige Guds vesen, (ii) guddommelige egenskaper og (iii) skapte ting. Maximos’ tanke er at Gud i sin radikale hinsidighet bygger en bro over til det skapte (»annethet«, det som er noe annet enn Gud) ved hjelp av de nevnte egenskaper. Som en samlende betegnelse for disse egenskaper bruker Maximos termen »den guddommelige energeia«, dvs. »virksomhet« eller »energi«.

Tollefsen, Torstein Theodor, «Maximos Bekjenneren — deltakelse og guddomeliggjørelse,» Ortodokse røster i nord: En antologi ved. f. arkimandritt Johannes Johansen, København: hl. Silouan, 2003, s. 60

Kristus er verdas ljos (Joh 8:12) — og gjennom Hans omlagande ljos får vi del i Guds energiar, og blir guddommeleggjorte, ikkje av natur eller vesen, men av nåde. Difor meiner eg at skiljet mellom Guds vesen — det som gjer Gud til det han er, ontologien — og Guds «energiar,» eller eigenskapar. Dette er mellom anna nåden. Gregor Palamas, ein ortodoks teolog frå 1400-talet, meinte at lyset frå Kristus på berget («transfigurasjonen,» «forklåringa») viste oss nettopp desse energiane som vi blir omskapte ved.

Då vil eg anbefale å lese «The vision of the Divine Light» av St. Symeon den Nye Teologen.

One comment on “Sitatet: 4. august 2006

  1. […] på dette i dag, og tenk på at «Gud vart menneske for at mennesket skulle bli guddomleggjort,» for å sitere […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s