Kristus og Yom Kippur

Eg trur dei fleste som kjenner til skriftet er einig i at eit av hovudpunkta i Hebrearbrevet er at dei gamaltestamentlege (eller gamalpaktlege) ofringane er ferdige, og til sjuande og sist uverksame. Nokre dømer er på sin plass.

“Ein øvsteprest blir alltid vald ut blant menneske og innsett til å gjera teneste for menneske framfor Gud. Han skal bera fram gåver og offer for synder. Han kan vera mild mot dei som uvitande fer vill, fordi han òg er veik og difor må bera fram syndoffer for seg sjølv og ikkje berre for folket. Ingen tek seg sjølv den æra, men han blir kalla av Gud, slik som Aron.” (Hebr 5,1-4)

“[Kristus] treng ikkje, som andre øvsteprestar, bera fram offer kvar dag, først for sine eigne synder og så for syndene til folket. For offeret bar han fram éin gong for alle då han ofra seg sjølv.” (Hebr 7,27)

“Blodet av bukkar og oksar og oska av ei kvige gjer heilag og rein i det ytre når det blir dynka på dei ureine. Kor mykje meir skal ikkje då Kristi blod reinsa samvitet vårt frå døde gjerningar, så vi kan tena den levande Gud. For Kristus har i kraft av ein evig Ande bore seg sjølv fram som eit feilfritt offer for Gud.” (Hebr 9,13f)

“For blod frå oksar og bukkar kan umogleg ta bort synder.” (Hebr 10,4)

Med denne bakgrunnen vil eg sjå litt på Yom Kippur, den store (for-)soningsdagen for jødane. Det ein skulle gjere den dagen ser vi mellom anna i Lev 16. Eg skal ikkje sitere heile teksten, berre nokre vers.

“Av Israels-lyden skal han få to bukkar til syndoffer og ein ver til brennoffer. Så skal Aron leia fram den oksen som er syndoffer for han sjølv, og gjera soning for seg og huslyden sin. Og han skal ta dei to bukkane og leia dei fram for Herrens åsyn, til møteteltdøra. Aron skal kasta lodd om bukkane, eitt lodd for Herren og eitt for Asasel. Den bukken som loddet for Herren fell på, skal Aron leia fram og ofra som syndoffer. Men den bukken som loddet for Asasel fell på, skal leiast levande fram for Herrens åsyn, så dei kan gjera soning med han, og så skal han sendast ut i øydemarka til Asasel.” (Lev 16,5-10)

Ein skulle altså finna to bukkar, ein som skulle ofrast på altaret, og ein som skulle sendast ut i øydemarka som ‘syndebukk.’ (Uttrykket kjem herifrå.) Men det er nokre ting ein ikkje får vita i Lev 16, som kjem fram i Talmud. Det er hovudsakleg tre viktige ting her:

  1. Det vart det rekna som eit godt teikn at loddet for Herren (dvs. det loddet som viste kva bukk som skulle ofrast som syndoffer) kom opp i høgre handa på øvstepresten.
  2. Ein skulle knyta ein raud tråd til horna på syndebukken, fordi den representerte synda. Tradisjonen seier at då Gud godkjente offeret, vart tråden kvit. Ein ‘proof-text’ for dette fann ein i Jes 1,18: “Kom, lat oss gjera opp vår sak! seier Herren. Om syndene dykkar er som purpur, skal dei verta kvite som snø; om dei er raude som skarlak, skal dei verta kvite som ull.”
  3. Når ein skvetta blodet frå syndofferet i det høgheilage, skulle det byrja å lysa, for då var Herren nærverande.[1] Dette lyset vert på engelsk kalla ‘the westernmost light,’ då det høgheilage var lengst i vest i templet.

Men kva er så poenget mitt med alt dette? Jo, i Talmud, Mas. Yoma 39b står det (på engelsk):

Our Rabbis taught: During the last forty years before the destruction of the Temple the lot [‘For the Lord’] did not come up in the right hand; nor did the crimson-coloured strap become white; nor did the westernmost light shine. (Kjelde)

Altså ser vi at frå og med ca. år 30, som av mange vert rekna som året då Kristus døydde,[2] godtok ikkje Gud lenger ofringane på Yom Kippur. Her ser vi altså at etter Kristus ofra seg éin gong for alle var det slutt på at Gud godtok ofringane. Interessant, spør du meg.

Noter:

[1] Guds‘shekina.’

[2] Han vart som kjent sannsynleg fødd fire år før seg sjølv.😉

9 comments on “Kristus og Yom Kippur

  1. predikeren says:

    Flott!
    En og annen Talmudleser vil kanskje selv kunne trekke konklusjonen om Krist offer.
    Jeg har aldri lest i Talmud, hvordan kommer man borti den? Bibliotek?, bokhandel? Eller kun gjennom det Mosaiske trossamfunnet?

  2. Eg veit at enkelte universitet har den. Det er berre å ta eit søk på bibsys.

  3. kattekliek says:

    Hej, jag hittade din blogg idag – mycket intressant läsning!🙂 Själv är jag katolik och jag har en blogg på nederländska (det går nog rätt bra att läsa med Google translate till engelska).

    Är det okej om jag översätter detta ang Yom Kippur till nederländska och postar det på min blogg sedan (om några veckor är det Yom Kippur och jag tänkte göra det då). Med hänvisning till din sajt (också med Google Translate), så klart!

  4. kattekliek says:

    Tack ska du ha! Jag hör av mig igen när det finns på min blogg.

  5. kattekliek says:

    Jag håller nu på med översättningen. Du skrev:

    “Tradisjonen seier at då Gud godkjente offeret, vart tråden raud. “
    Men borde tråden inte bli vit i stället för röd? Det var ju poängen med det hela🙂 Se också här. Jag ska ändra det till ‘vit’ i min översättning.

  6. Sjølvsagt. Det er ein trykkfeil. Skal endre den i teksten min.

  7. kattekliek says:

    Varsågod, en direkt länk (översatt med Google Translate)!

  8. […] [1] For nokre tankar omkring Kristus og Yom Kippur, les denne posten. […]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s