Indikativ og imperativ?

For ei tid tilbake kom eg over tanken om at det i Skrifta er ein viktig forskjell mellom indikativ og imperativ (som går forbi det reint grammatiske), og at desse aldri skal blandast saman. Eg kom over dette i ein artikkel på den katolske bloggen Called to Communion, forfatta av Bryan Cross.

Ein av dei som held fram denne tanken er Darrin Patrick, hovudpastoren i The Journey, ei forsamling i St. Louis-området i USA. (Den forsamlinga er ei såkalla ‘emergent church.’) Før du les vidare, sjå filmsnutten nedanfor.

Bryan Cross lista ein opp fleire område som vert heilt meiningslause dersom ein skal bruke denne hermeneutiske modellen konsistent. Men før eg ser litt på det, må vi kort sjå på omgrepsbruken.

Eit indikativ er, ifylgje ordboka, ein grammatikalsk modus som “uttrykkjer at ei ytring skal tolkast som ei konstaterande el. forteljande utsegn.” Sagt på ein annan (og kanskje litt for enkel) måte betyr det at dersom noko står i indikativ markerer dette ‘berre’ eit faktum, verkeleg eller innbilt. Døme: “Nils et middag.” (Verbet ‘et’ står i presens indikativ.)

Eit imperativ, derimot, er ei bydeform (ifylgje ordboka). Kort sagt er det eit bod, ein kommando eller ei formaning. Døme: “Et maten din!” (Verbet ‘et’ står i presens imperativ.)

Problemet kjem når ein heilt totalt skal skilje desse frå kvarandre.

Cross skriv:

But the indicative-imperative hermeneutical paradigm (IIHP) is fundamentally flawed, because of the theological assumptions it brings to the text of Scripture. It presupposes that in God’s redemptive plan, He left no room for us to participate in His salvific work. That is, intrinsic to the IIHP is the presupposition of a complete separation of the indicative and the imperative, such that because everything God has done falls under the indicative, therefore everything we do must fall under the imperative, and none of what we do falls under the indicative. But in truth, in God’s gracious plan, we are called to participate in Christ’s work of redemption, and thus participate in the indicative, not merely express gratitude at the level of imperatives, for what God has already fully accomplished.

Cross listar opp seks område der ein får problem med dette hermeneutiske paradigmet (IIHP): liding, evangelisme/misjon, sakramenta, heilaggjeringa, domen, og fråfallet. Dersom det som fell under indikativ-kategorien ikkje samstundes kan falle inn under imperativ-kategorien og vice versa, har det til slutt ingen ting å seie kva vi gjer, eller ikkje gjer.

Eg skal her kort ta for meg evangelisme/misjon og fråfallet. Fyrstnemnde vil, under IIHP, vere heilt meiningslaust. Frelsa fell, i fylgje IIHP, inn under indikativ-kategorien, og kan difor ikkje også hamna i imperativ-kategorien. Difor, skriv Cross, “nothing in the imperative category has any indicative soteriological[1] consequence.” Evangelisering er difor, gitt dette paradigmet, “of no soteriological consequence, either for ourselves or for others.” Men dersom misjon ikkje har noko soteriologisk å seie, for oss eller andre, vil den når alt kjem til alt vere meiningslaus. Og ein vil, gitt IIHP, anten ende i universalisme (at alle vert frelst om dei vil eller ikkje fordi ingenting kan vere til hjelp eller hindre at dei vert frelst) eller dobbel predestinasjon (at nokon vert frelst og nokon ikkje, og at Gud har predestinert alle til ein av dei to). Og her kjem fråfallet inn. Gitt IIHP vil fråfall vere umogeleg: anten er du predestinert til frelse (og då kan du ikkje falla i frå) eller så er du predestinert til fortaping (og då var du ikkje frelst frå før likevel).

Vi ser dette ubibelske paradigmet klart uttrykt i påstanden om at “eg er frelst fordi Jesus tok syndene våre på seg.” Men eg trur denne tanken ikkje er bibelsk. Eg trur den er konstruert fordi ein anten er universalist eller dobbelt-predestinasjonist.[2]

Påstanden vil anten bety at all vert frelste – fordi Jesus tok på seg syndene til alle i verda – eller at det er ein dobbel predestinasjon der Jesus berre tok på seg syndene åt dei som er predestinerte til frelsa. Begge desse er heresi, og vi ser at dei (i denne samanhengen, i alle fall) fylgjer logisk frå premisset at “eg er frelst fordi Jesus tok syndene mine på seg,” som igjen er eit uttrykk for IIHP.

Paradisstigen. Eit ikon frå det 12. hundreåret, skildra av Johannes Climacus. (Å finne i St. Katarina-klosteret på Sinai-fjellet). (Kjelde: Wikimedia Commons)

Løysinga er å sjå på alle handlingar og tankar som ei sæl blanding av indikativ og imperativ; at vi kan ta imot frelsa, at misjonen faktisk har noko å seie – og at vi, ved Kristus, kan veksa i heilegdom. Dersom ein skal setje tette skodd mellom indikativ og imperativ vil heilaggjeringa verte meiningslaus: for ingenting vi gjer vil kunna ha noko effekt på oss, og på vårt forhold til Gud. Ikonet som er å finne attmed teksten vil vere meiningslaust. Det er paradisstigen som viser folk på veg til himmelen, der einskilde fell frå. Men gitt IIHP vil dette vere umogeleg – og det vil i tillegg vere det same om vi vender oss bort frå synda, eller om vi berre held fram i ho.

Tenk på det.

Noter:

[1] Av gr. σωτηρία, ‘frelse.’

[2] Dersom det er eit ord.😉

One comment on “Indikativ og imperativ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s