Eigarskap, anglo-katolske, Canterbury og Rom

Under den engelske reformasjonen vart ein god del katolske kyrkjer ‘annekterte’ av Church of England. Men i ein diskusjon på nettet var det ein som påstod at dette ikkje var noko tjuveri. For kyrkjebygga, vart det påstått, høyrde ikkje til Den katolske kyrkja per se, men til dei kyrkjelydane som brukte bygningane til skriftlesing, sakramentsforvalting, lovprising og bøn. La oss anta at dette er rett, noko eg er litt skeptisk til.

Dersom det er korrekt at dete berre var kyrkjelydar som slutta å vere lojale mot Rom, og vart lojale mot Canterbury, er det vel berre logisk at ein kyrkjelyd seinare kan slutta å vere lojalmot Canterbury, og vera lojal mot Rom, og dermed flytta med kyrkjebygg, pengar, ja alt. Kvifor er det då slik at mange av dei som no vil gå in i det anglo-katolske Ordinariatet vert saksøkte dersom dei tek den minste ting med seg? Ein eg las om fekk ikkje ein gong ta med seg ein messehakel (av ei samling på ca. åtte).

Logisk sett er det vel slik at anten høyrde kyrkjene til Den katolske kyrkja, og vart stelt under den engelske reformasjonen. Difor burde dei vel bli returnerte til eigarane. Eller høyrde kyrkjene til den einskilde kyrkjelyd, som ‘bytta’ frå Rom til Canterbury, noko som betyr at den einskilde kyrkjelyd kan bytta tilbake til Rom, og ta med seg alt dei har.

Er det slik at tjuveri er greit så lenge ein sjølv gjer det? Eller er det slik at kyrkjelydan kan bytta rundt, så lenge dei byttar til noko ein likar?

Kvifor denne dobbeltmoralen? Kvifor slikt hykleri?

Carissimi og Anglicanorum coetibus

I fjor haust vart det gjort kjent at Den katolske kyrkja har opna opp for at anglikanarar – ikkje berre individuelt, men i ‘flokk’ – no kan komme inn i kommunion med Rom, samstundes som dei får ta vare på si anglikanske arv; den vakre liturgien, gifte geistlege, etc.[1] Dette har eg skrive litt om før, men vil no ta opp eit spørsmål som eg så vidt var innom i den teksten. Eg skreiv der: “Vi håpar no på at vi kan få ei ordning gjennom Carissimi, men eg trur ikkje vi skal venta for mykje.” Spørsmålet mitt no, er: burde vi ikkje søkt Rom om dette sjølv?

I handlingsprogrammet til Carissimi står det:

Carissimis målsetting er at det skal være kirkerettslig mulig å stå i tjeneste i Den norske kirke på grunnlag av en klassisk kristen bekjennelse. Mislykkes Carissimi i dette, eller kirkens lederskap og menigheter umuliggjør dette, ser Carissimi det slik at grunnlaget for tjeneste i samsvar med ordinasjonsløftet og videre medlemskap i Den norske kirke ikke lenger er til stede. Resultatet kan da bli et kall til kollektivt oppbrudd og exodus, hvor vi ser oss nødt til å anbefale Den norske kirkes medlemmer å søke fellesskap der kirkens apostoliske kjennetegn er tydeligere bevart.

Det same har lenge vore handlingsprogrammet for Forward in Faith (FiF); ei anglikansk rørsle som kan skildrast som ein slags hybrid av Carissimi og Kyrkjeleg fornying (KF), ein høgkyrkjeleg bøne- og arbeidsfellesskap.[2] Men dei sende, saman med the Traditional Anglican Communion (TAC), eit brev til Den katolske kyrkja der dei bad om ei løysing som gjorde at dei kunne halda på sin integritet og på sin tradisjon – men ikkje i motsetnad til Rom. Og dei fekk svar. Spørsmålet mitt er no: burde ikkje Carissimi gjere det same?

Noter:

[1] Her finn du Anglicanorum coetibus

[2] Før 2001 var KF for medlemmar av Den norske kyrkja, og var difor meir samanliknber med FiF, som er ‘eksklusiv’ anglikansk/episkopal. No er KF ei økumenisk rørsle.

Anglikanske katolikkar — og norske katolikkar?

Via ei rekke kjelder[1]

Som mange sikkert har fått med seg, har det no vorte utvikla eit system som gjev anglikanske kristne lov til å konvertere i store mengder til Den katolske kyrkja medan dei får lov til å halde fast på anglikansk skikk — deriblant liturgi, andaktsliv, etc. Det som har vorte utvikla er eit såkalla ‘personleg ordinat’ eller ein ‘personleg dekret’ omlag som det som vart gjeve til nokre orientalske kyrkjer som ville inn i kommunion med Den katolske kyrkja, samstundes som dei heldt fast på orientalsk, austleg liturgi.[2]

Den anglikanske kyrkja har alltid hatt ein særs vakker liturgi, tru mot dei anglo-katolske liturgiske røtene. (Altså; engelsk katolsk tradisjon.) Dette gleder meg. Om eg skulle finne på å konvertere til Den katolske kyrkja ville eg ikkje nølt med å gå i ei katolsk kyrkje med anglikansk liturgi om det var mogeleg. Kanskje er det min engelske dragnad som spelar inn.[3]

Nedanfor finn de ein video om det høve paven no har gjeve dei anglikanske (eller anglo-katolske):

Spesielt interessant fann eg det biskop John Broadhurst sa om saka. Han er biskopen av Fulham og formann for Foreward in Faith International. Han kommenterte, i denne talen, at han hadde ein lidskapleg kjærleik for the Church of England. Akkurat slik eg kjenner det for Den norske kyrkja, som teologi- og liturgihistorisk er særs lik den engelske.[4] Men som biskopen seier; på eit punkt vert panna for varm og vi vert kokt i hel. Vi håpar no på at vi kan få ei ordning gjennom Carissimi, men eg trur ikkje vi skal venta for mykje. Vidare er det viktig, seier biskopen, å poengtere at det no er snakk om anglikanske i kommunion med Rom, ikkje anglikanske som sluttar å vere anglikanske. Akkurat som at dei austleg-katolske ikkje slutta å vere austlege. Dei anglikanske som no kanskje vel å gå inn i kommunionen med Rom vert då det dei kanskje allereie er; anglo-katolske. Ikkje romersk-katolske.[5] Biskopen poengterer også kor viktig denne nye personlege ordinatet er; for problemet i Church of England er — som i Den norske kyrkja — av ekklesiologisk art. Det er ikkje nok at personar går inn i kommunion med Den katolske kyrkja, men at ein ordnar for at alle kan bli med. Som vi (nesten) syng i ein song: “Alle, alle vil vi ha med Vil vi ha med til kyrkja.” Det er også dette Dag Øivind Østereng tek opp i sin tale om kyrkjespørsmålet på Fjellhaug, 14.02.2007.[6]

Han skriv:

Temaet som er gitt meg er Kirkelig fellesskap – med hvem – om hva? Men bak dette praktisk-teologiske spørsmålet om hvem og hva, så ligger det et mer grunnleggende teologisk spørsmål, nemlig spørsmålet etter; hvilket grunnlag det kirkelige fellesskapet er bygget på, hva som binder det sammen, hva som er Kirkens orden, og hva som er i stand til å føre Kirken videre. Det er ikke mulig å si noe prinsipielt om kirkelig fellesskap med hvem og om hva, uten også å si noen om selve grunnlaget for dette fellesskapet. Men nettopp gjennom å si noe om grunnlaget, er det også mulig å si noe om hvem og hva.

Jeg vil nå innledningsvis få definere kirkelig fellesskap som et spørsmål etter et synlig åndelig fellesskap, som et spørsmål etter kristen enhet og nattverdfellesskap, kommunion. Dypest sett et spørsmål etter Kirken selv. Det er ikke et kart over hvem vi kan samarbeide med det spørres etter, alliansepartnere eller noe slikt, men etter hvem vi hører sammen med, og dele kommunionen med.

Som en helt grunnleggende forutsetning for hvordan vi tenker om kirkelig fellesskap, må vi ta innover oss dette at kirkelig fellesskap er en obligatio, en skyldighet, en plikt, en livsform vi ikke har anledning til å frigjøre oss fra. Og denne obligatio, dette som gjør kirkelig fellesskap obligatorisk, det praktiseres i svært dårlig grad i vår kirkelige kultur, og vi har liten bevissthet i kristenfolket om denne skyldigheten. Men vi har ikke lov til å stille oss utenfor eller uforpliktende til den som kristne. Uten at vi legger denne forutsetningen til grunn, forpliktelsen på det kirkelig fellesskap, vil vi ikke snakke samme språk i forhold til det som er tema, kirkelig fellesskap.[7]

Og avsluttingsvis formana han oss til aksjon:

Min røst i denne debatten er; vi må alle kjenne kallet til å bryte opp og søke en kirkelig enhet for en ny tid, og jeg tror vi må gjøre det i en eller annen protestantisk samlet dialog med den Kirken som hadde den kirkelige jurisdiksjonen her i landet fra kristningen til reformasjonen. Ikke mindre enn det. Hvor mange som vil gå den veien er for meg uinteressant, så lenge jeg ser det som vårt kall.[8]

Dette kan vi knyta til noko av viktigaste biskopen tek opp: pavespørsmålet. han seier:

There was a time I would have considered myself quite anti-papal. I would have stood before you … thirty five years ago as an orthodox non-papal anglican, believing very strongly in non-papal catholicism. I have to say I don’t think there is any such creature. (Ca. 17.18-17.44)

Med dette vil eg no avslutte med ei bøn om einskap frå Herren sjølv, Joh 17, 20-26:

Eg bed ikkje berre for desse, men for alle dei som gjennom deira ord kjem til å tru på meg. Eg bed at dei alle må vera eitt, slik du, Far, er i meg og eg i deg. Slik skal dei òg vera i oss, så verda skal tru at du har sendt meg. Den herlegdomen som du har gjeve meg, har eg gjeve dei, så dei skal vera eitt slik som vi er eitt: eg i dei og du i meg, så dei heilt og fullt kan vera eitt. Då skal verda skjøna at du har sendt meg, og at du har elska dei slik du har elska meg. Far, eg vil at dei du har gjeve meg, skal vera hos meg der eg er, så dei får sjå min herlegdom, den du har gjeve meg fordi du elska meg før verda vart grunnlagd. Rettferdige Far, verda kjenner deg ikkje, men eg kjenner deg, og desse veit at det er du som har sendt meg. Eg har kunngjort namnet ditt for dei og skal kunngjera det, så den kjærleiken du har hatt til meg, kan vera i dei, og eg sjølv kan vera i dei. Amen!

Noter:

[1] Mellom anna her, her, her, her og her.[2] Dette vil i all hovudsak bety at ein heldt fast på den guddomlege liturgien åt Hl. Johannes Chrysostomos (eller Jon Gullmunn som Ola Breivega kallar han).

[3] Eg er særs glad i England og britisk kultur.

[4] Ein del anglikansk teologi er prega av reformert/kalvinsk tru, medan Den norske kyrkja er meir luthersk. Men i liturgi og andaktsliv har båe to vore særs katolske.

[5] Romersk-katolsk er jo også opphavleg ei skjelsord. Men som skjelsord flest vert det ofte (retteleg) brukt som eit heidersmerke av dei som vert skjelt ut.

[6] Dag Øyvind Østereng, “Kirkelig fellesskap – med hvem – om hva?” Foredrag på seminar om Morgendagens kirke – visjon og veivalg, Fjellhaug 14.02.2007. [Henta: 25.10.2009]

[7] Østereng, op.cit., s. 1-2

[8] Ibid., s. 11