Biskopar og ‘normgjevingskompetanse’

Bishop's_mitre,_Bishopsgate,_London
Bispemitra, på ein bygning ved Wormwood Street og Bishopsgate i London. Kjelde.

I bispemøtets saksdokument om ny kyrkjeordning står det[1] at det “bør legges til grunn at Kirkemøtet etableres som Kirkens øverste organ, med normgivningskompetanse for all kirkelig virksomhet,” slik at bispeembetet “omgjøres med … gradvis fra et kongelig bispeembete til et synodalt bispeembete” som etter dette “ikke lenger [kan] fremstå som uavhengig og sidestilt Kirkemøtet, men må forstås som inkludert i og underlagt Kirkemøtet. Denne bevegelsen gir Bispemøtet en ny begrensning, samtidig som det gir Kirkemøtet en ny mulighet.”

Eg er skeptisk til ein slik ‘episkopal servilitet,’ og meiner bispeembetet bør stå sterkare enn dette kan sjå ut til.[2] Men kanskje kan dette lesast inn i saksdokumentet. Det står at kyrkjemøtet bør etablerast “med normgivningskompetanse for all kirkelig virksomhet.” Kva ligg i omgrepet ‘normgjevingskompetanse’? Er det berre snakk om kompetansen, men ikkje retten til å normere? Er dette noko alle i kyrkjemøtet skal ha, eller er det nok at einskilde har det? Viss det er nok at einskilde skal ha det, kven skal det så vere? ‘Tilfeldig valte’ folk i kyrkjemøtet eller kanskje biskopane sjølv?

Sett i ljos av eit klassisk høgkyrkjeleg-episkopalt syn på biskopen, eit syn eg meiner kjem til uttrykk i ordinasjonsliturgien i Dnk,[3] og som har endå meir gjeldande etter at Dnk signerte Porvoo-avtalen,[4] bør ein leggje til rette for at det nettopp er biskopane som har denne ‘normgjevingskompetansen,’ evt. saman teolog-konsulentar (teologar med relevant ekspertise). Denne ‘normgjevingskompetansen’ må sjølvsagt sjåast i samanheng med Dnk sitt vedkjenningsgrunnlag.

For, som eg spør oppfor, inneber ‘normgjevingskompetanse’ ein rett til å normere? I luthersk tradisjon er Skrifta norma normans (‘den normerande normen’), medan vedkjenningane er norma normata (‘dei normerte normene’). Sett i ljos av dette, som er det grunnlag biskopar og prestar vert forplikta på i ordinasjonen, meiner eg at ‘normgjevingskompetansen’ i stor grad bør vere forankra i eksegetisk, kyrkjehistorisk, systematisk-teologisk og liturgisk kompetanse (som er det viktigaste ein treng i tolkinga av Skrifta og vedkjenningane), og ikkje primært i kyrkjepolitikk. Altså at ein biskop ikkje har rett til å normere ut frå seg sjølv, men har kompetanse og autoritet til å tolke vedkjenningsgrunnlaget (saman med bispekollegiet som heilskap).

For at biskopane ikkje berre skal verte (evt. forbli) gallionsfigurar burde ein late dei få vere tonegjevande, førande, i dette, og ein burde også sett som eit krav at nye biskopar har tilstrekkeleg ‘normgjevingskompetanse’ (i dei nemnte fagområda). Det er på tide at vi ikkje berre let biskopane få den ‘makta’ dei skal ha, men at dei også har den kompetansen som trengst. Etter Lønning, Baasland og evt. Skjevesland , kor har vi Dnk sine versjonar av t.d. Joseph Ratzinger, N.T. Wright eller Rowan Williams?

Noter:

[1] Sitert på denne Verdidebatt-tråden.

[2] Matt 20:20-28; Rom 15:15-16; 1Kor 16:15-16; Fil 2:17; 1Tess 5:12-13; Hebr 13:7.17, jf. Reidar Hvalvik, “Tilsynsmenn i Det nye testamente og den tidlige kirke,” i: Hva med bispeembetet?, red. Brynjar Haraldsø & Boe Johannes Hermansen (Oslo: FBB, 1996), s.3-14 (spes. s.8-13);

Bernt T. Oftestad, “Bispeembetet i den evangelisk-lutherske historie – i et kontekstuelt perspektiv,” i: Hva med bispeembetet?, red. Brynjar Haraldsø & Boe Johannes Hermansen (Oslo: FBB, 1996), s.15-30; Stephanie Dietrich, “Biskoppelig tilsyn – tegn eller vilkår for kirkelig enhet?,” i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum 2000): 44-62; Tor Johan S. Grevbo, “Pastoralt lederskap – en teologisk og kirkelig nødvendighet: Noen pastoralteologiske perspektiver,” i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum 2000): 78-80 (63-80); Skjevesland, “Det pastorale lederskap,” i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum 2000): 205-219.

[3] Carissimi sitt dialogdokument med Stavanger biskop i 2010, “Sannhetens støtte og grunnvoll” (.pdf-dokument), del 5.1-5.2, s.9-12.

[4] Sjå Dietrich, “Biskoppelig tilsyn – tegn eller vilkår for kirkelig enhet?,” op.cit., s.53-56, samt artiklane til Jan Schumacher (s.70-75), Heinrich Holze (s.98-113) og Ola Tjørhom (s.162-181) i Apostolicity and Unity: Essays on the Porvoo Common Statement, red. Ola Tjørhom (Grand Rapids, MI: Eerdmans 2002). Sjå også Carissimi, “Sannhetens støtte og grunnvoll,” del 5.1, s.9-10, samt n.19.

Advertisements

Om embetssyn, misjonalitet og pastoral rolle

Altertavle
Altertavla i Bogafjell kirke

I dei siste åra har det i ei rekkje Dnk-kyrkjelydar vorte meir og meir vanleg å definere presten som ein utrustande vegleiar med det ‘ideologisk-faglege’ leiarskapet. Han skal skape engasjement for misjon og skal utruste kyrkjelyden til teneste og vitnemål.[1] Mange av desse kyrkjelydane, mellom anna Bogafjell, som eg har hatt litt praksis i, definerer seg som dels ‘lågkyrkjelege,’ med stort misjons- og kyrkjelydsutviklingsfokus.[2] Ein tenker meir og meir nettverksbasert (og ikkje primært parokialt), med kontinuerleg samarbeid med andre ‘likesinna’ kyrkjelydar,[3] og ein har ofte internasjonale kontaktar, spesielt med tanke på misjon. Presten er som sagt definert primært som vegleiar, samstundes som dei, sidan dei er i Dnk, også må fokusere på dei meir ‘folkekyrkjelege’ (og parokiale) elementa av prestetenesta der presten har ei meir ‘klassisk’ rolle.

I denne teksten tenker eg å reflektere litt over kva eg sjølv meiner om embetssyn, sett inn i vår samtidskontekst.[4] Eg har sjølv eit høgkyrkjeleg syn på embetet og liturgien. Dette meiner eg er god dekning for i klassisk luthersk tradisjon, som definerer seg sjølv om “apostolisk og katolsk,” ifylgje Confessio Augustana. (CA)[5] Før eg går vidare er det viktig å understreke at det finst forskjellige tolkingstradisjonar for CA. To av desse er sentrale; den kontekstual-historiske, der ein primært les vedkjenninga i lys av det (ein hevdar) forfattarane meinte,[6] og den verknadshistoriske, der ein primært les vedkjenninga i lys av måten den har vorte tolka oppetter historia, og i lys av kyrkjehistoria og kyrkja si lære, anten (meir eller mindre ‘strikt’) luthersk-konfesjonelt eller meir økumenisk.[7]

Som sagt vert presten no meir og meir definert som ein utrustar, noko som er god dekning for i Skrifta. I Efesarbrevet står det at presten (om vi les han inn i hyrding- og lærarmbetet) opererer på oppdrag av Gud, som gav dei forskjellige tenestene (apostlane, profetane, evangelistane, og hyrdingane og lærarane) “for utrustinga av dei heilage til tenestegjerning, til oppbyggjing av Kristi lekam.”[8] Fokuset i Bogafjell er på ‘disippelgjering,’ utan ei innanfor/utanfor-tenking. Soknepresten, Gøran Byberg (for tida vikarierande), fokuserer på tanken om at alle er på veg, i høve til Kristus.[9] Ein har også byrja å fokusere meir på trusopplæring i kyrkjelyden, og på tanken om at trusopplæringa skal vere formande for alt som vert gjort; cellegrupper, gudstenester, etc., og at trusopplæringa skal vere det sentrum alt arbeidet i kyrkjelyden går ut frå. Det er difor eit spesielt fokus på trusopplæring for vaksne, og på å få meir bibelfokus (og mindre aktivitetsfokus) i arbeidet, for å få opp bibelkunnskapen både hjå borna og hjå dei vaksne (inkludert dei med undervisingsoppgåver).

Det er mykje bra arbeid i Bogafjell, og i andre ‘likesinna’ kyrkjelydar, eg ser ikkje bort ifrå at eg kjem til å sjå på cellegruppetenkinga, som eg også har kjennskap til frå eigne erfaringar. Eg trur også det er viktig å reflektere vidare omkring kommunikasjons- og forkynningsformer, og omkring kyrkjelydens misjonale vesen, både i deling og mottaking.[10] Men eg vel ei meir ‘høgkyrkjeleg’ linje. Eg vil hevde at fokus bør fyrst vere på liturgi, deretter på trusopplæring, då forkynninga, tilbedinga og sakramenta er kjernen i ei genuin luthersk kyrkjeforståing, ifylgje CA VII-VIII. Med dette meiner eg ikkje nødvendigvis at liturgien må skje før trusopplæringa, men at liturgien skal ha logisk forrang (dvs. at trusopplæringa skal ha den faktiske tilbedinga av Gud som utgangspunkt).[11] Difor vil eg vere meir handlings- og aktivitetsretta, med fokus på den klassisk lutherske liturgisk-rituelle forankringa. Dette kan vere ein misjonal ressurs, spesielt overfor ungdom, noko som også vart påpeikt av Byberg.[12]

Eg meiner CA legg opp til ein meir ‘høgkyrkjeleg’ embetsteologi. Det heiter, om kyrkjeordninga,[13] at “i kyrkja bør ingen læra offentleg eller forvalta sakramenta utan at han er retteleg kalla.” Dette er ein kontroversiell artikkel med ein uheldig brukshistorie som nærast har gjort den ubrukbar,[14] men den er framleis del av Dnk sitt vedkjenningsgrunnlag. Spørsmålet er kva som er meint med ‘retteleg kalla’ (lat. rite vocatus; ty. ordentlichen Beruf). Den amerikanske lutherske teologen Arthur Carl Piepkorn poengterer at rite var eit kyrkjerettsleg omgrep, og at det “implies in the normal terminology of the 16th century a formal ordination as something over and above a mere calling.” Termane ‘kall’ og ‘ordinasjon’ vart brukt dels overlappande, og “are extensively used in this period to describe the whole process of election and ordination.”[15] I tenkinga rundt kall og embete var hovudfokuset hjå dei tidlege lutheranarane på nnhaldet, men ein konkretiserte dette i personar.[16]

Eg meiner CA kan lesast ut frå ein episkopal ordinasjonsforståing, og spesielt i Dnk, som har de facto har ei slik ordning, endå meir etter at vi skreiv under Porovoo-avtalen.[17] Eg vil forsvara dette ut frå eit heilskapleg embetssyn, med omsyn til dei lutherske vedkjenningstekstane, til kyrkjehistoria og til den bibelske tolkingshistoria som heilskap. Dag Øivind Østereng seier i eit foredrag[18] at han personleg meiner bispeembetet “hører med til kirkens esse” (dvs. hennar eksistens, hennar vesen), og at CA VII (om kyrkja) ikkje må ikkje må lesast reduksjonistisk: “Der sakramentene blir forvaltet rett må det jo være i troskap mot en helhetlig ekklesiologi og kirkelig orden.” For han er det også viktig at “[et] funksjonalistisk embetssyn og en kongregasjonalistisk kirkeforstaelse [ikke finner] noe direkte støtte i CA VII, og blir derfor et misbruk av denne artikkelen når den trekkes i den retningen, slik det ofte gjøres.” Eit høgkyrkjeleg-episkopalt syn kan kanskje ikkje forsvarast reint kontekstuelt-historisk, ut frå CA åleine, men vedkjenninga vart ikkje skriven i eit vakuum. Den var meint økumenisk, som ein del av den ålmenne kyrkja, Ecclesia Catholica,[19] og må difor lesast i lys av vedkjenningstradisjonen som heilskap, slik Østereng påpeiker: “[Vi] bærer med [oss] en evangelisk-luthersk arv, men [vi] vet at Kirken verken er luthersk eller norsk, men at Jesu Kristi kirke i bunnen er apostolisk og katolsk.”[20]

Eg trur eit høgkyrkjeleg synspunkt (med vekt på teneste, ikkje ‘styring’) kan forsvarast kyrkjehistorisk og bibelsk,[21] og eg trur ikkje det, verken liturgisk eller embetsteologisk, vil vere ‘anti-misjonalt.’ Heller tvert imot. Dette kjem dels fram i forkynninga, men like mykje ved prestens utrustings- og vegleiingsfunksjon. Tor Johan S. Grevbo poengterer at presten eller pastoren er ein ‘tolkande vegleiar,’ og at han har kyrkjelyden som sitt hovudområde, medan lekfolket sitt primærkall er ute i verda, på skular, arbeidsplassar, i media, etc.[22] Dette perspektivet vil eg fokusere på, men eg trur ikkje dette nødvendigvis medfører ein ny ‘klerikalisme.’ Dette kan faktisk setje hinder for klerikalisme, då presten alltid er under tilsyn.[23]

Kjelder:

Alfsvåg, Knut (2013). «Luthersk spiritualitet: Om lære og liv i den éne, kristne kirke.» Dansk Tidsskrift for Teologi og Kirke 40:1, s.42-56

Askeland, Harald, et.al. (red.) (2003). Ledelse i kirken(Oslo: Kirkens Arbeidsgiverorganisasjon)

Dietrich, Stephanie (2000). «Biskoppelig tilsyn – tegn eller vilkår for kirkelig enhet?,» i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum): 44-62

Eide, Øyvind M. (2002). Skatten og leirkaret: Sjelesørgeriske perspektiver pa erfaringer i en misjonærs liv (Stavanger: Misjonshøgskolens forlag)

FCC: From Conflict to Communion: Lutheran-Catholic Common Commemoration of the Reformation in 2017 (Report of the Lutheran-Roman Catholic Commission on Unity. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt; Paderborn: Bonifatius 2013)

Grevbo, Tor Johan S. (2000). «Pastoralt lederskap – en teologisk og kirkelig nødvendighet: Noen pastoralteologiske perspektiver,» i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum): 63-80

Hegstad, Harald (2003). «Hva er menighetsutvikling, og hvorfor behøves det?» (Halvårsskrift for praktisk teologi 20): 4-9

Jørgensen, Knud (2004). «Trenger kirken omvendelse? På vei mot en misjonal ekklesiologi,» i: Hva vil det si a være kirke? Kirkens vesen og oppdrag, red. K.O. Sannes & T. Engelsviken (Trondheim: Det teologiske menighetsfakultet)

Kvarme, Ole Chr. M. (2004). «Ordinert til ledelse? Ordinasjonsliturgien som ledelsesdokument» (Halvårsskrift for praktisk teologi 21): 3-14

Nordhaug, Halvor (2003). «Menighetens prest – bidrag til pastoralteologi for menighetsbygging» (Halvårsskrift for praktisk teologi 20): 10-21

Nordhaug, Halvor (2008). «Kan presten erstattes? Noen embetsteologiske og praktiske refleksjoner i trange tider» (Halvårsskrift for praktisk teologi 25): 3-14

Norheim, Bård Eirik Hallesby (2008). Kan tru praktiserast? Teologi for kristent ungdomsarbeid (Trondheim: Tapir Akademisk)

Oftestad, Bernt T. (1996). «Bispeembetet i den evangelisk-lutherske historie – i et kontekstuelt perspektiv,» i: Hva med bispeembetet?, red. Brynjar Haraldsø & Boe Johannes Hermansen (Oslo: FBB), s.15-30

Pritchard, John (2007). The Life and Work of a Priest (London: SPCK)

Rasmussen, Rune (2004). Misjonerende menighet: Lokal menighetsutvikling i en global kirke (Oslo: Verbum)

Skjevesland, Olav (1999). Invitasjon til praktisk teologi: En faginnføring (Oslo: Luther)

Noter:

[1] Sjå Rasmussen 2004:75-77; Eide 2002:22-40; Pritchard 2007:101-110; Grevbo 2000, Kvarme 2004; Askeland 2003:8-42.77-92 (spes. s.10-14.15-16.21-22.81-85.91); Ove Conrad Hanssen, “«Mission-shaped» pastoralteologi?” (Halvårsskrift for praktisk teologi 25, 2008): 49-61.

[2] Rasmussen 2004:102-107; Hegstad 2003 (spes. s.5-6.8-9); Pritchard 2007:67-75.84-90.101-138. Sjå også k-vekst.no. Alle nettlenker er henta 17.01.2014.

[3] Bogafjell, t.d., har samarbeid med m.a. Bymenigheten i Sandnes, Ålgård menighet, Stavanger International Church og Frøyland og Orstad kyrkjelyd.

[4] Denne teksten er dels basert på eit refleksjonsnotat eg skreiv etter eg hadde misjonspraksis i Bogafjell menighet i Sandnes, som ein del av praktikum (den praktisk-teologiske delen av presteutdanninga). Sjå også Facebook-sida til kyrkjelyden.

[5] Alfsvåg 2013:53, jf. CA XXI. For teksten til CA, sjå Arve Brunvoll, Vedkjenningsskriftene åt Den norske kyrkja (Ny omsetjing med innleiingar og notar. Oslo: Lunde 1979): 32-98. Dei latinske og tyske versjonane kan finnast i Die Bekenntnisschriften der evangelisch-lutherischen Kirche (Herausgegeben im Gedenkjahr der Augsburgischen Konfession 1930. 5., durchgesehene Auflage. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1963).

[6] T.d. Leif Grane, Confessio Augustana (Oversættelse med noter. Indførelse i den utherske reformations hovedtanker. København: Gyldendal 1976).

[7] T.d. Leiv Aalen (luthersk-konfesjonelt) eller Peder Nørgaard-Højen og Knut Alfsvåg (økumenisk). Sjå Alfsvåg 2013, samt artiklane til Harald Hegstad og Nørgaard-Højen i Kirkens bekjennelse i historisk og aktuelt perspektiv: Festskrift til Kjell Olav Sannes, red. Torleiv Austad, Tormod Engelsviken & Lars Østnor (Trondheim: Tapir Akademisk Forlag): 187-197.199-209.

[8] Ef 4:12 (mi omsetjing), jf. v.11. Sjå Nordhaug 2003, spes. s.10-11.13-16; Pritchard 2007:32-48.101-128; Rasmussen 2004:13-16. Kvarme 2004. Eg har skrive om Hebrearbrevsteksten i ei semesteroppgåve i nytestamentleg fordjupningsstudium. Der viser eg, ut frå den greske teksten, kvifor eg meiner hyrdingane og lærarane viser til dei same personane.

[9] Jf. James F. Engels skala, etter boka What’s Gone Wrong With the Harvest? A Communication Strategy for the Church and World Evangelism (Grand Rapids, MI: Zondervan 1975).

[10] Pritchard 2007:32-48.111-119; Rasmussen 2004:13-19.31-39.44-51. I forkynninga tilrår Byberg å bruke Andy Stanley & Lane Jones, Communicating for a Change: Seven Keys to Irresistible Communication (Sisters, OR: Multnomah Books 2006).

[11] Jf. Alfsvåg 2013:49-53.

[12] Jf. Rasmussen 2004:11-12.16; Pritchard 2007:11-21; Norheim 2008 (spes. s.23-28.73-94.150-163.206-247); Alfsvåg 2013.

[13] CA Lat. de ordine ecclesiastico; ty. vom Kirchenregiment.

[14] Jf. historikken rundt konventikkelplakaten. Sjå Bernt T. Oftestad, Den norske statsreligionen: Fra øvrighetskirke til demokratisk statskirke (Kristiansand: Høyskoleforlaget 1998): 70-74.107-115.

[15] Arthur Carl Piepkorn, “The Sacred Ministry and Holy Ordination in the Symbolical Books of the Lutheran Church,” i: The Church: Selected Writings of Arthur Carl Piepkorn, red., Michael P. Plekon & William S. Wiecher (Delhi, NY: American Lutheran Publicity Bureau Books, 1993): 62,63. Sjå også Nordhaug 2008.

[16] For nokre perspektiv, sjå Eide 2002:32-40 (spes. s.38-40); Nordhaug 2003:18-20; Jørgensen 2004 (spes. s.64-67).

[17] Sjå Dietrich 2000:53-56, samt artiklane til Jan Schumacher (s.70-75), Heinrich Holze (s.98-113) og Ola Tjørhom (s.162-181) i Apostolicity and Unity: Essays on the Porvoo Common Statement, red. Ola Tjørhom (Grand Rapids, MI: Eerdmans 2002). Sjå også Carissimi sitt dialogdokument med Stavanger biskop i 2010, “Sannhetens støtte og grunnvoll” (.doc-dokument), del 5.1, s.9-10, samt n.19.

[18] Dag Øivind Østereng, «Kirkelig fellesskap – med hvem – om hva?» Foredrag til innledning ved seminar på Fjellhaug skoler 14. februar 2007.

[19] CA XXI (samt fortalen), jf. FCC §69-73 (s.33-34); Oftestad 1996:24-28.

[20] Østereng, op.cit., 2007. For sentrale forskjellar på luthersk og katolsk hald, sjå FCC §176-194, spes. 187-194 (s.65-71). Eg har skrive om dette før, i ei semesteroppgåve i kyrkjehistorisk epokestudium. Ei litt revidert utgåve av denne finst også i Lære og liv (38:2, 2011): 8-16.

[21] Matt 20:20-28; Rom 15:15-16; 1Kor 16:15-16; Fil 2:17; 1Tess 5:12-13; Hebr 13:7.17, jf. Reidar Hvalvik, “Tilsynsmenn i Det nye testamente og den tidlige kirke,” i: Hva med bispeembetet?, red. Brynjar Haraldsø & Boe Johannes Hermansen (Oslo: FBB, 1996), s.3-14 (spes. s.8-13).

[22] Grevbo 2000:78-80

[23] Alfsvåg 2013:49-53; Rasmussen 2004:11-16.55-63; Nordhaug 2008; Norheim 2008 (spes. kap. 6); Skjevesland 1999:41-59 (spes. s.43-47); Dietrich 2000:59-62; Oftestad 1996 (spes s.30); Skjevesland, “Det pastorale lederskap,” i: Prest og ledelse, red. Morten Huse (Oslo: Verbum 2000): 205-219; Carissimi, “Sannhetens støtte og grunnvoll,” del 5.1-5.2, s.9-12.

Litt om embetssyn

I det siste har det gått ein diskusjon om dåpssyn i media, etter at biskop i Møre, Ingebort Midttømme, gjekk ut å sa at ho helst ville ha slutt på lekmannsdåp (og lekmannsnattverd?), men at dersom det skjedde måtte to vitner frå dåpen stadfeste dåpen i ei gudsteneste. Dette dersom dåpskandidaten skal innlemmast i Den norske kyrkja (Dnk). Ikkje uventa har det komme ei rekke reaksjonar på dette, mellom anna i DagenMagazinet 09. september frå Kåre Johan Lid og Karl Arne Austnes som er høvesvis krinsleiar for NLM Sunnmøre og Romsdal krins og krinsleiar i Sunnmøre Indremisjon. Eg skal ikkje her kommentere dei reint juridiske sidene ved denne saka, som er at Midttømme sine innstrammingar, i fylgje Lid og Austnes er “eit brot på fungerande praksis landet over etter muntlege avtalar.” Men det eg vil sjå på, er embetssynet. Eg vil her bite tak i nokre ting som dei skriv:

På bakgrunn av både Bibelen, og vedkjenningsskriftene til Dnk, er vi sterkt usamde i at ordinasjonen/embetet i Dnk gjev noko anna enn når lekfolk vert dett til teneste i den kristne fellesskapen. (…) Embetssynet biskopen står for er vi i ImF sterkt usamd i, noko som har med synet på kva Guds kyrkje er. Guds kyrkje er ikkje organisasjonar eller Dnk, men den er der Guds Ord og sakramenta vert forvalta rett. Jfr Augustana art VII, som er eit av vedkjenningsskriftene til Dnk.

For å vere heilt ærleg, så meiner ag at denne argumentasjonen er lettare simplifisert og rett og slett gal. For kor står det i Bibelen at det ikkje er ein forskjell mellom ordinert og lek? Slik eg ser det, seier Bibelen det stikk motsette, mellom anna i dei fylgjande versa:

Den som høyrer dykk [apostlane], høyrer meg [Jesus], og den som vrakar dykk, vrakar meg. Men den som vrakar meg, vrakar han som har sendt meg. (Luk 10:16)

Dei [kristne] heldt seg trufast til læra frå apostlane, til fellesskapet, brødsbrytinga og bønene. (Apg 2:42, mi utheving)

Igjen sa [Kristus] til dei: “Fred vere med dykk! Som Far har sendt meg, sender eg dykk.” Med desse orda anda han på dei og sa: “Ta imot Den heilage ande! Tilgjev de nokon syndene deira, er dei tilgjevne. Held de syndene fast for nokon, er dei fasthaldne.” (Joh 20:21-23)

Her ser det, slik eg ser det at det er ein rell distinksjon mellom dei som har fått prestekall og dei som er leke. Vi ser også i Apostelgjerningane og i epistlane at det er ei firedeling; (1) Apostel. Seinare brukte ein biskop om etterfylgjarane til desse. Kanskje på grunn av ein viss ærefrykt for apostlane. (2) Biskop/prest. Seinare vart desse skild frå kvarandre, og biskopnemninga vart brukt på apostlane sine etterfylgjarar. (3) Diakonar. (4) Lekfolk. Men spørsmålet er eigentleg; kvifor vil ikkje folk i Imf og NLM ha eit slikt embetssyn? Eg ser faktisk ingen grunn til ikkje å ha det, når vi ser at dei fyrste kristne hadde det. Er ImF og NLM meir ‘originale’ enn kyrkjefedrane? Då vil eg overlate resten til debatt med nokre frå. Hl. Ignatius av Antiokia, skrive omlag år 107, rett etter Johannesevangeliet. Dei som meiner at kristentrua datt saman på desse åra må få lov til det. Personleg ser eg på det som lettare absurd. Vel, Hl. Ignatius skriv slik i sitt brev til Smyrnerane:

De må alle fylgja biskopen slik Jesus Kristus fylgjer Faderen, og de må fylgja presbyteriet liksom apostlane. Diakonane på de gje akt på som eit Guds bod. Ingen må utan samtykket åt biskopen ta seg noko føre i dei tinga som vedkjem kyrkjelyden. Den nattverd som vert leia av biskopen eller av den han sjølv har gjeve fullmakt, skal ein halda for gyldig. Der kor biskopen viser seg, må kyrkjelyden vera, liksom den katolske kyrkja er der kor Kristus Jesus er. Det er ikkje tillate verken å døypa eller å ha kjærleiksmåltid utan biskopen. Men det som han godkjennar er også til hugnad for Gud, slik at alt de gjer kan vera påliteleg og gyldig. (IgnSmyr 8. Mi utheving.)[1]

Noter:

[1] Ernst Baasland & Reidar Hvalvik (red.), De apostoliske fedre. I norsk oversettelse med innledninger og noter. Oslo: Luther 1984; 1997, s. 67. Omsett til nynorsk.

Medliturg?

I forslaget til ny gudsteneste for Den norske kyrkja (Dnk) finn vi nemninga ‘medliturg.’ Kva dette betyr er det ikkje enkelt å finna ut, då ingen teologiske avgrensingar er gjort i forkant av reforma og ingen føringar er gjeve. Den einaste forklaringa som er gjeve av nemninga er at den er “brukt om dei som har andre liturgiske oppgåver enn gudstenesteleiaren/presten.”[1] Men kva er ein liturg? Ser vi i dagens ordning, kan vi lesa at med nemninga ‘liturg’ er “det i alle ordningane tale om prest eller annan person som har fullmakt frå kyrkja til å forretta altartenesta.”[2] Ergo er det snakk om kven som kan forretta nattverd. Kva vil ein ‘medliturg’ vera i denne samanhengen? Er det ein som er ‘medforretar’ av nattverden?

Denne nemninga er som skapt for å, på den eine sida, undergrave kyrkjelydens/lekfolkets eigenverdi som lekfolk og, på den andre sida, undergrave det prestelege embete, dvs. “å læra evangeliet og gje sakramenta.” (Confessio Augustana (CA) 5)[3] Det vert, som eg også skriv om ein annan stad, som å kalla ein sjukepleiar for ‘medkirurg.’

Noter:

[1] Liturgi — Nynorsk. Framlegg til Ny ordning for hovedgudsteneste i Den norske kyrkja. Bergen: Eide 2008, s. 74

[2] Gudstenestebok for den norske kyrkja (del 1). Oslo: Verbum 1992, s. 11

[3] Jmf. CA 7,8, samt. Apologien til CA, art. 7/8:47-48.