Nokre tankar om forslaget til ny vigselsliturgi

No har liturgien for såkalla samkjønna vigsel vore på høyring (sjå her og her),[*] og eg vil her berre kort kommentere eit par ting i den.

I dagens ordning byrjar vigselsritualet med inngang, inngangsord og (evt.) salme, før ein går til tekstlesingane. Slik skal det også vere i den nye liturgien. Men i innleiinga til tekstlesingane står det slik, i den gjeldande ordninga:

Gud har skapt oss til å leva i samfunn med han og med kvarandre. Han har ordna det såleis at mann og kvinne skal vera eitt, og han har stadfest denne sameininga med si velsigning. Ekteskapet er Guds gode gåve.

Å leva saman som mann og kvinne er å leva i tillit og kjærleik, dela gleder og sorger og trufast stå attmed kvarandre livet ut. Guds ord vitnar om ekteskapet at det er heilagt og ukrenkjande.

Her ser vi at velsigninga viser til noko som er skjedd i fortid. Når Gud «har stadfest denne sameininga med si velsigning» er det altså ei referanse til at Gud «har ordna det såleis at mann og kvinne skal vera eitt.» Det viser altså til skapingsordninga, og dette finn altså sin heimel i dei to tekstane som etter dagens ordning alltid skal vere med i ein vigsel, frå 1. Mosebok og Matteus 19:

Gud skapte mennesket i sitt bilete, i Guds bilete skapte han det, til mann og kvinne skapte han dei. Gud velsigna dei og sa til dei: «De skal veksa og aukast, fylla jorda og leggja henne under dykk!» (1Mos 1,27-28a)

Har de ikkje lese at Skaparen frå opphavet skapte dei til mann og kvinne og sa: «Difor skal mannen skiljast frå far sin og mor si og halda seg til kona si, og dei to skal vera eitt.» Så er dei ikkje lenger to; dei er eitt. Og det som Gud har bunde saman, det skal ikkje menneske skilja. (Matt 19,4-6)

Som er rett i ei luthersk kyrkje viser ein altså i dagens ordning til det Gud har gjort, med heimel i Skrifta.

Men i den nye liturgien ser vi noko heilt anna. I innleiinga til tekstlesingane står det slik, i den evt. kommande ordninga:

Gud har skapt oss til å leva i samfunn med han og med kvarandre. Når to menneske vel å leva saman i ekteskap, stadfestar Gud denne sameininga med si velsigning. Ekteskapet er Guds gode gåve.

Å leva saman som ektemakar er å leva i tillit og kjærleik, dela gleder og sorger og trufast stå attmed kvarandre livet ut.

Det er heilt klare problem med denne innleiinga. Der dagens ordning skriv om det Gud har gjort, med heimel i Skrifta, står det i den evt. kommande ordninga at Gud velsignar paret sitt val om å leve i ekteskap. Kor finn vi mandatet eller heimelen til dette? På kva måte kan ein grunngje at Gud stadfestar dei vala vi gjer, «med si velsigning»? I dagens ordning er innleiinga grunngjeve med referanse til 1. Mosebok og Matteus 19, men i den nye liturgien manglar det noko slik grunngjeving. Og viss dette kan innførast utan grunngjeving, kva set då hinder for andre ting? Kan vi seie at Gud stadfester tjuveri, drukkenskap, baksnakking, osv. «med si velsigning»?

Eg vil også kort poengtere at det er veldig interessant (for ikkje å seie trist) at ein i den evt. kommande ordninga har fjerna den siste setninga i innleiinga til tekstlesingane: «Guds ord vitnar om ekteskapet at det er heilagt og ukrenkjande.» Men det er vel kanskje berre å forvente.

Den evt. kommande ordninga kjem altså med påstandar om Gud, om oss menneske og om ekteskapet som ikkje finn heimel verken i Skrift eller vedkjenning. Dette kan vi ikkje godta i ei lutherske kyrkje. Vårt kall som kyrkje er å fylgje Jesus, og han har openbert sin vilje til oss i Skrifta.

[*] Eg var litt oppteken og det gjekk dessverre for seint opp for meg at svarfristen var gått ut. Difor fekk eg ikkje sjølv sendt inn eit svar.

Homofilisaka, kyrkjemøtet og tilsyn

No har altså kyrkjemøtet, KM, (ikkje) bestemt seg for kva som skal vere ekteskapssynet i Den norske kyrkja. (Sjå dekking i Vårt Land) I KM sak 14/14 Ekteskapsforståelsen i et evangelisk-luthersk perspektiv, hadde dei altså fire forslag: Det fyrste gjekk inn på å innføre vigselsliturgi for samkjønna par, dei to andre var to versjonar av velsigning for borgarleg inngåtte ekteskap, og det fjerde var å halde fast på det vi har.

Alle fire forslag vart nedstemt, noko som betyr at ein i praksis førebels held fast på det vi har, samstundes som ein utviser ein spesiell form for feigskap. Ved å ikkje endre noko – ved å stemme ned alle forslag på bordet, inkludert det å halde på den forståinga vi har no – så har ein berre flytta problemstillinga eitt år fram, til neste kyrkjemøte. Det er ikkje slik ein imøtegår ei utfordring. Ein tek utfordringa, og svarar på ho. Ein bør ikkje berre utsetje og utsetje i det uendelege.

Spørsmålet er no: Kva skal ein gjere praktisk? Kva gjer ein neste år, eller eventuelt eit anna år der ein tek opp denne saka? Vårt Land melder at ei gruppe på “mer enn 25 kirkemøtemedlemmer” (kva no det skal bety) oppfordrar biskopane til “å ta grep for å finne løsninger som muliggjør praktisering av to (homofili-)syn i kirken.” Eg veit ikkje om desse er ‘konservative,’ ‘liberale’ eller ‘midt imellom,’ men eg er heilt samd i ordlyden her.

Eg er samd med at ein må spegla forskjellige syn i praksis. Men då er det viktig å påpeike at syn her ikkje kan bety ‘personleg meining.’ Det er ganske uinteressant kva ein prest eller biskop har av personlege meiningar. Dei er uansett ikkje der for å fremje sine personlege meiningar (jf. ordinasjonsløftet). Men dersom vi med ‘syn’ meiner kyrkjerettsleg legitim lærestandpunkt, så er det ikkje nok å innføre ny liturgi for å uttrykke to ulike syn i praksis. Å berre innføre ny liturgi vil bety at ein uttrykker det eine synet – det nye.

Eg er meir og meir overtydd om at den einaste måten dette kan gjerast på, som både respekterer begge syn (dvs. kyrkjerettsleg legitime lærestandpunkt) og som set hinder for splitting, er å innføre alternative tilsynsstrukturar, slik Carissimi har etterlyst sidan 2007, med utropet “For enhetens skyld” og basisdokumentet “Carissimi” (som begge vart offentleggjort 19. september 2007, nesten to månadar før kyrkjemøtet i 2007). Dersom ein skal kunna spegle begge syn innanfor Den norske kyrkja må dette gjennomførast på alle plan – ikkje berre liturgisk, men også i tilsynsordninga, slik ein gjorde i Church of England på 90-talet med såkalla ‘flying bishops.’ Dei har klart seg greit med det.

Homofilisaka er kyrkjesplittande

Denne er no også publisert på Verdidebatt

Vårt Land sine nettsider kan vi lese at Hilde Raastad, som er lesbisk og lever saman med Julie Hass, har bedt om å bli friteke frå sitt ordinasjonsløfte. Det står at ho er “både sint og lei seg fordi hennes kjærlighet anses som et problem for Den norske kirke,” og at ho “gjør det klart at hun ikke lenger vil forholde seg til biskop Ole Kristian Kvarme som sin åndelige leder.” Grunnen er at ho mellom anna “ikke ønsker å ha som biskop som har de meninger og holdninger som Kvarme har.”

Raastad går altså inn for å bryte kommunion med sin biskop. Det interessante med denne saka er at ho får støtte frå Trygve Wyller, og har fått ein del støtte på Facebook blant dei av mine vener og bekjente som er for at homofile samlevande kan ha vigsla stillingar i Den norske kyrkja. Det ser altså ut for at Hilde Raastad anerkjenner at det er eit reelt skisma i Den norske kyrkja; at å ha forskjellige syn på dette verkeleg er kyrkjesplittande. Her er eg heilt samd med ho, og eg meiner at den einaste konstruktive svaret på dette er å anerkjenne at dette skisma eksisterer, og ta den kyrkjerettslege konsekvensen av dette, og opprette alternativt (episkopalt) tilsyn, slik som har vorte halde fram av Carissimi.

Usemje i denne saka er, og vil alltid vere, kyrkjesplittande, også om Den norske kyrkja sitt samlivsutval skulle meine noko anna. I Confessio Augustana 7 les vi at “det alltid vil verta verande éi heilag kyrkje. Men kyrkja er forsamlinga av dei heilage, der evangeliet vert lært reint og sakramenta forvalta rett.” Og vidare, at “til sann einskap i kyrkja er det nok å vera samd om evangelielæra og om forvaltinga av sakramenta.” I luthersk kristendom held ein fram at kjerna i evangeliet er Guds frelse frå synd, og at skjelninga mellom lov og evangelium er heilt sentralt her. Det betyr at dersom ein har forskjellige syn på kva som konstituerer synd — til dømes om homofilt samliv er synd eller ikkje — så vil ein også ha forskjellige syn på evangeliet, noko som betyr at ein ikkje er “samd om evangelielæra,” og at ein difor ikkje har einskap per Confessio Augustana 7.

Det vi ser no er altså at ein lesbisk prest, Hilde Raastad, anerkjenner at denne saka er kyrkjesplittande. Spørsmålet vert sjølvsagt då: Kva ynskjer ho? Vil ho at ein skal ta omsyn til dette skisma og opprette alternativt (episkopalt) tilsyn, eller vil ho at alle som ikkje deler hennar syn skal drivast ut av Den norske kyrkja?